ด้านการศึกษา-พระนิพนธ์
ทรงรับเป็นพระอาจารย์สอนวิชาภาษาฝรั่งเศสที่คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ก่อนเสด็จไปดำรงตำแหน่งหัวหน้าสาขาวิชาภาษาต่างประเทศที่คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ทรงปรับปรุงหลักสูตรการเรียนการสอนวิชาภาษาฝรั่งเศสและภาษาต่างประเทศอื่นๆ เพื่อให้เกิดประโยชน์ต่อการเรียนการสอนที่นิสิตจะได้รับผลประโยชน์สูงสุด
ครั้นทรงทราบฝ่าพระบาทว่ามหาวิทยาลัยต่างจังหวัดบางแห่งขาดแคลนอาจารย์สอนภาษาฝรั่งเศส ก็ได้เสด็จพระราชดำเนินไปทรงบรรยายและทรงแก้ไขปัญหาการขาดแคลนบุคลากรให้ลุล่วงไปด้วยดี ได้เสด็จพระราชดำเนินไปทรงสอนที่มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และที่มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี นับว่าเป็นพระกรุณาธิคุณอย่างหาที่สุดมิได้ต่อการอุดมศึกษาของประเทศ
การเสด็จพระราชดำเนินไปตามจังหวัดต่างๆ โดยเสด็จด้วยสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนีนี้เองที่ทำให้ทรงเห็นว่าพสกนิกรส่วนใหญ่ของประเทศยังมีภาวะการศึกษาและสุขอนามัยที่ไม่สมบูรณ์มากนัก การศึกษาที่ดียังไม่แพร่กระจายและมีนักเรียนจำนวนมากที่ยังอ่านเขียนไม่ออก จึงพระราชทานทุนทรัพย์ส่วนพระองค์สร้างโรงเรียนขึ้น เช่น โรงเรียนกัลยาณิวัฒนา 1 ที่ จ.พิษณุโลก หรือโรงเรียนกัลยาณิวัฒนา 2 ที่ จ.หนองคาย
นอกจากนี้ ทรงคิดประดิษฐ์อุปกรณ์การเรียนการสอนวิชาภาษาไทยและคณิตศาสตร์ เพื่อพระราชทานเป็นต้นแบบแก่ มูลนิธิสมาคมสตรีอุดมศึกษาในประเทศไทย (ส.ส.อ.ท.) เช่น เกมต่อบัตรอักษร-ภาพ เพื่อเสริมทักษะการอ่านภาษาไทยในชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 เกมต่อบัตรภาพ-คำ ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 เพื่อเสริมการอ่านภาษาไทย เกมต่อบัตรคณิตศาสตร์ ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 เกมต่อบัตรภาพ-คำ ระดับชั้นอนุบาล และเกมต่อบัตรคณิตศาสตร์ ระดับชั้นอนุบาล เป็นต้น
ส่วนเรื่องสุขอนามัยนั้น สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ทรงเอาพระทัยใส่ในความสะอาดและการดำเนินชีวิตอย่างถูกสุขอนามัยอย่างยิ่ง ทรงแนะนำให้ราษฎรรู้จักการปฏิบัติตนเพื่อรักษาสุขภาพให้แข็งแรง ทรงดำรงตำแหน่งประธานกิตติมศักดิ์มูลนิธิแพทย์อาสาสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี ซึ่งจะเสด็จพระราชดำเนินไปทรงเยี่ยมการปฏิบัติหน้าที่ของแพทย์อาสาเป็นประจำทุกปี และทรงไต่ถามเรื่องสุขอนามัยของประชาชนอย่างใกล้ชิด
นอกจากนี้ ยังทรงเป็นประธานมูลนิธิโรคไตแห่งประเทศไทยอีกด้วย เนื่องจากทรงเห็นว่าโรคไตเป็นเรื้อรังและร้ายแรง ผู้ป่วยมักไม่เข้าใจและไม่รู้จักวิธีการรักษาที่ถูกต้อง การเผยแพร่ความรู้และการรักษาตลอดจนการให้การรักษาผู้ป่วยโรคไตจึงบังเกิดขึ้นและเป็นประโยชน์มาจนทุกวันนี้
ทรงอุปถัมภ์มูลนิธิเด็กและเด็กด้อยโอกาสอื่นๆ อีกมาก ดังเช่น มูลนิธิเด็กอ่อนในสลัม ซึ่งเคยเสด็จพระราชดำเนินไปทรงเยี่ยมประชาชนในชุมชนแออัดคลองเตยมาแล้ว และพระราชทานคำแนะนำในการปรับปรุงความเป็นอยู่และการแก้ไขปัญหาต่างๆ ในชุมชน มูลนิธิสงเคราะห์เด็กพิการทางสมองและปัญญา มูลนิธิพัฒนาสตรีภาคเหนือ มูลนิธิโรงเรียนนันทบุรีวิทยา จ.น่าน ฯลฯ